MicroSort-Cinsiyet Seçimi

KKTC Sağlık Bakanlığı Tüzüğü sadece cinsiyet belirleme amaçlı embriyolara PGD yapılmasını yasaklamıştır.

Dengeli aile planlaması yapmak isteyen çiftler birçok yönteme başvururlar. Bunların bir kısmı bilimsel gerçekliğe sahipken (Microsort ile sperm ayrıştırılması, embriyolara anne rahmine transfer etmeden önce genetik test-PGD yapılması gibi..) bunlar dışında kalan yöntemlerin herhangi bir geçerliliği yoktur (Çin takvimi, beslenme düzenlemesi, ilişki zamanının ayarlanması gibi..).

Microsort yöntemiyle spermler taşıdıkları X ve Y kromozomuna göre ayrıştırılır. Yani erkekten alınan sperm laboratuarda hazırlanarak sorting denilen sperm ayrıştırma işlemine tabii tutulur. İşlem sonunda arzu edilen X ve Y kromozomları ayrıştırılmış olur. Bu sperm örnekleri arzu edilen cinsiyete uygun olarak aşılama veya tüp bebek işleminde kullanılabilir. Bu yöntemle X kromozomu ayrıştırılmasında %80-85’lik başarı yakalanırken Y kromozomunu ayrıştırmadaki başarısı %70-75’tir.

Günümüz şartlarında cinsiyeti kesin olarak belirleyen tek yöntem genetik incelemelerdir. Embriyoların cinsiyeti anne rahmine transfer edilmeden önce yapılacak olan PGD ile yüzde yüz* doğrulukla saptanabilmektedir. (Preimplantasyon Genetik Tanı ; FISH/array CGH/NGS teknikleri ile)

(* Teknik nedenlerden dolayı genetik testlerdeki kesinlik oranı %99.9 olarak verilmektedir)

Embriyolara PGD işleminin yapılabilmesi için tüp bebek yöntemi kullanılır (tüp bebek tedavisi için tıklayınız). Yani kadının yumurtaları iğnelerle geliştirilip toplandıktan sonra eşinin spermi ile döllenerek oluşan embriyolara uygun dönemde biyopsi yapılıp genetik incelemeye gönderilir. Gelen sonuçta genetik olarak belirlenen cinsiyet kesin cinsiyettir.

Seçilecek olan PGD yöntemine bağlı olarak embriyolara yapılacak olan biyopsinin günü, değerlendirmeye alınan kromozom sayısı, sonucun çıkma süresi ve embriyo transferinin zamanlaması değişkenlik gösterir.

Floresan In Situ Hibridizasyon (FISH) Yöntemi: Daha çok hastalar arasında PGD ile eşanlamlı olarak kullanılır. Bu yöntem hücre çekirdeğine uygulandığından tek bir hücrenin incelenmesi yeterlidir. Yumurta toplama işleminden genellikle 3 gün sonra embriyolardan mikroskop altında 1 veya gerekirse 2 adet blastomer denilen hücre alınarak özel yöntemlerle hazırlanıp genetik laboratuarına gönderilir. Bu yöntemde hazır problar kullanıldığından 5-7 veya 9 çeşit kromozoma kadar inceleme yapılabilir. Sonuçlar 48 saat içinde çıktığından uygun sağlıklı embriyo bulunması halinde transfer işlemi yumurta toplamadan 5 gün sonra yapılabilir.

Array CGH (Karşılaştırmalı Genetik Hibridizasyon): Bu yöntemde yumurtalar döllendikten sonra blastokist denilen aşamaya gelinceye kadar laboratuarda 5-6 gün takip edilir. Blastokist aşamasına gelen kaliteli embriyoların dış hücre kitlesinden (trafoektoderm) 3-4 hücre alınarak genetik incelemeye gönderilir. Bu aşamada embriyonun 100’ün üzerinde hücresi olduğundan biyopsi işlemi sırasında embriyonuzun zarar görme ihtimali oldukça düşüktür. Array CGH ile embriyonun bütün kromozomal yapısı değerlendirilir; yani 24 çeşit kromozomun hepsi değerlendirilerek kromozomlarda sayısal ya da yapısal bozukluk olup olmadığı belirlenir. Embriyolardan blast aşamasında biyopsi yapıldığı ve sonucun çıkması laboratuarın iş yüküne bağlı olduğundan genellikle embriyolar biyopsi sonrası tek tek dondurulur. Sonuç geldikten sonra uygun sağlıklı embriyonun bulunması halinde bu kez sadece rahim içi transfere hazırlanarak 1 günlüğüne transfere gelmeniz gerekecektir.

Next Generation Sequencing (NGS): NGS için tedavi ve biyopsi tekniği/zamanlaması array CGH ile aynıdır. Temelde NGS ile de tüm kromozomlar değerlendirilir. İki yöntem arasında genetik incelemedeki teknik detaylar dışında fark yoktur. NGS uygulanan hastalarda da embriyolar biyopsi sonrası tek tek dondurulur. Sonuç geldikten sonra uygun sağlıklı embriyonun bulunması halinde bu kez sadece rahim içi transfere hazırlanarak 1 günlüğüne transfere gelmeniz gerekecektir.